فرمان مردم، امضای شاه خوانشی نو از انقلاب مشروطه در شرح وقایع انقلاب مشروطیت به اوجگیری جنبش مردم و بازرگانان در سال ۱۲۸۵ شمسی رسیدیم و دیدیم با اوجگیری جنبش اصلاحی، رخدادها به نقطه‌ی بحرانی رسید. در این شماره با یک نظر به اوضاع جنبش در آن زمان، ماجراها را تا حصول فرمان مشروطیت و دستاوردهای آن دنبال خواهیم کرد.

شور پیروان و فتور پیشروان انقلاب مشروطه در شماره‌ی قبل در شرح تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، به جرقه‌ی یک اعتراض توسط بازرگانان اشاره کردیم.

قند روسی و چوب و فلک فلک كردن و چوب زدن بازرگان سرشناس تجارت قند در دوران مشروطه

« طنین دو خبر» تاریخ مشروطه ایران انقلاب مشروطه

« در زاویه‌ی رنج » عمیق شدن بحران مالی: در شرح تاریخ وقایع ایران درآستانه‌ی انقلاب مشروطه، از چاره‌ناپذیر بودن بحران اقتصادی و بی‌نتیجه بودن طرح اصلاح مالی گروه بلژیکی نوز، نوشتیم. پِیامدهای اجتماعی این بحران چه بود؟

بحران بی‌علاج انقلاب مشروطه در شرح تاریخ وقایع ایران در آستانه‌ی انقلاب مشروطه، به شکست‌های ایران در دو جنگ با روسیه، و قرار گرفتن ایران زیر نفوذ استعمار، و پِی‌آمدهای شومی که برای اقتصاد ایران داشت، اشاره کردیم.

ریشه‌های درد از مردم هشیار بجو قصه‌ی تاریخ کاین سابقه کی آمد و این خاتمه تا کی؟ (مولانا) بس خون گل از تیغ زمستان بچکیده ست تا باز بهاری بدمد خود ز پس دی

اولین عقب نشینی مشروطه در سیزدهمین منزل سفرمان به گذشته و به آستانه‌ی انقلاب مشروطیت، صفحات دردآلودی از تاریخ تاراج میهن‌مان در حاکمیت استبداد فئودالی قاجار را شرح دادیم و دیدیم که چگونه مظفرالدین‌شاه و وزیرش، بدون توجه به فقر و بیماری و قحطی و بیماری شدید وبا در کشور، از روسیه وام گرفتند تا برای تفرج و خوشگذرانی به فرانسه بروند. اینک ادامه ماجرا.

نخستین جرقه‌ها دراین گفتار از پیش‌آمدهای ایران، از زمان به تخت نشستن مظفرالدینشاه، وطنفروشی‌های شاه و اتابک، تا سفرهای شاه مستبد به مملکت فرنگ سخن گفته می‌شود.

صداهایی از سکوت ملک خانم دولتشاهی، بی‌بی خانم دولتشاهی و قرة العین کس چو زن اندرسیاهی قرنها منزل نکرد           کس چو زن در محبس سالوس قربانی نبود دادخواهیهای زن می‌ماند عمری بی‌جواب         آشکارا بود این بیداد پنهانی نبود  از برای زن به میدان فراخ زندگی                     سرنوشت و قسمتی جز تنگ میدانی نبود

آب در خوابگه استبداد انقلاب مشروطه یاران ز حُمیت به سوی مرگ دویدند     در راه شرف از سر و جان دست کشیدند در خون خود اندر طلب فخر تپیدند         گلرنگ ز خون همه سیمای زمین شد

انقلاب مشروطه الفبای انقلاب چرا نمی‌نگری حالت فکار وطن؟ چرا نمی‌شنوی ناله‌های زار وطن؟ شعر از میرزا حسن خان بدیع

زنگ بیداری برای ادامه شرح تاریخ مشروطه بد نیست نگاهی گذرا به آنچه تاکنون گفته شده بیندازیم: سلسله‌یی که مشروطه به آن پایان داد:

زیر درخت نسترن   عقل کل، مهر وطن را معنی ایمان شمُرد     معنی ایمان بود مهر وطن، بی‌ریب و ظن شیخ اگر درد وطن نشناخت معذورش بدار    این وطن نامش بود ایران، بیا بشنو ز من

نتیجه‌ی ستم‌پیشگی میرزا رضای کرمانی میرزا رضا کرمانی: «این شجر را قطع باید نمود»

شراره‌های خشم آیا حاکمیت قاجار از قیام مردم در جنبش تنباکو درسی گرفت؟ آیا ملت ایران در برابر ستم قاجار دست روی دست گذاشت؟

دودی به چشم استعمار بر زمینه‌ی آماده‌ی انقلاب و خروش مردم، اولین رخدادهای انقلاب را باید نظاره‌گر باشیم. این رخدادها چه بود:

شهرها تغییر چهره می‌دهند

امیرکبیر رجال ترقی خواه ایران در دربارهای قاجار به قتل می‌رسند آیا نظام استبداد فئودالی قابلیت اصلاح دارد؟ عوامل استعمار چگونه به ایران خیانت کردند.. ؟

جنگ، شکست، قحطی انقلاب مشروطه سلسله قاجاریه یک استبداد فئودالی را بر ایران حاکم کرده بود.